Chọn sai giày bảo hộ khiến bạn vừa tốn tiền vừa không được bảo vệ đúng chỗ. Bài này giúp bạn đọc hiểu các ký hiệu SB, S1, S2, S3, biết cách khớp giày với môi trường làm việc thực tế, và tránh những lỗi mua hàng phổ biến. Đọc xong bạn có thể tự chọn được một đôi giày đúng nhu cầu mà không phụ thuộc hoàn toàn vào lời người bán.
Giày bảo hộ khác giày thường ở điểm nào
Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mũi giày. Giày bảo hộ đạt chuẩn có mũi chịu va đập tối thiểu 200 joule (tương đương một vật nặng khoảng 20kg rơi từ độ cao nhất định). Ngoài ra là khả năng chống đâm xuyên đế, chống trơn, chống tĩnh điện hoặc cách điện tùy loại. Giày thời trang trông giống giày bảo hộ nhưng thiếu các lớp bảo vệ này, nên đừng đánh giá qua vẻ ngoài.
Hiểu ký hiệu SB, S1, S2, S3
Đây là phần quan trọng nhất và cũng là chỗ nhiều người mua nhầm. Hệ ký hiệu này theo tiêu chuẩn châu Âu EN ISO 20345, được dùng phổ biến ở Việt Nam:
- SB: mức cơ bản, chỉ có mũi chống va đập 200J.
- S1: có mũi bảo vệ, chống tĩnh điện, hấp thụ chấn động ở gót, kín gót chân.
- S2: như S1 nhưng thân giày chống thấm nước tạm thời.
- S3: như S2 và bổ sung lớp chống đâm xuyên đế, đế có gai bám.
Nói ngắn gọn: càng lên cao số càng nhiều lớp bảo vệ và giá càng cao. Nhưng cao hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn cho bạn, mà tùy công việc.
Chọn giày theo môi trường làm việc
| Môi trường | Nên chọn |
| Văn phòng nhà máy, kho khô ráo | S1 |
| Xưởng có dầu, nước, hóa chất nhẹ | S2 |
| Công trường xây dựng, nhiều đinh, mảnh sắt | S3 |
| Thợ điện, gần nguồn điện hở | Giày cách điện chuyên dụng (không chọn loại chống tĩnh điện) |
| Ngành thực phẩm, nền ẩm trơn | S2/S3 đế chống trơn SRC |
Lưu ý riêng cho thợ điện: giày chống tĩnh điện và giày cách điện là hai loại ngược nhau về nguyên lý. Chống tĩnh điện dẫn điện nhẹ để triệt tiêu tĩnh điện; cách điện thì ngăn dòng điện. Dùng nhầm rất nguy hiểm.
Mũi thép hay mũi composite
Mũi thép rẻ hơn, chịu va đập tốt, nhưng nặng, dẫn nhiệt và dẫn lạnh, và kêu khi qua máy dò kim loại. Mũi composite (sợi thủy tinh, nhựa kỹ thuật) nhẹ hơn, không dẫn nhiệt, phù hợp sân bay, kho lạnh, thợ điện, nhưng giá cao hơn và có thể dày hơn ở phần mũi. Không có loại nào tốt tuyệt đối, hãy chọn theo ưu tiên của bạn: trọng lượng hay chi phí.
Ví dụ thực tế
Một tổ thi công lắp cốt thép ban đầu mua giày S1 giá rẻ cho tiết kiệm. Sau vài tuần, một công nhân giẫm phải đinh xuyên qua đế mềm phải nghỉ việc và tiêm phòng uốn ván. Chi phí y tế và ngày công mất đi lớn hơn nhiều so với khoản chênh lệch nếu mua S3 có lớp chống đâm xuyên ngay từ đầu. Bài học: giày phải khớp với rủi ro thực tế của công việc, không chọn theo giá.
Sai lầm thường gặp và cách khắc phục
- Mua đúng size giày thường: chân sưng nhẹ về cuối ngày. Nên thử giày vào buổi chiều và chừa khoảng một ngón tay ở mũi.
- Chọn S3 cho mọi việc: đi trong xưởng khô mà mang giày nặng, cứng gây mỏi chân. Chọn đúng cấp, đừng thừa.
- Bỏ qua mã đế chống trơn: nhiều tai nạn là do trượt ngã, không phải vật rơi. Tìm ký hiệu SRA/SRB/SRC trên đế.
- Dùng giày rách vẫn tiếc không thay: mũi bảo vệ đã va đập mạnh một lần có thể biến dạng ngầm bên trong. Va đập lớn rồi thì nên thay.
- Không quan tâm hạn dùng đế: đế polyurethane có thể lão hóa, bong sau vài năm dù giày ít đi. Kiểm tra định kỳ.
Các bước chọn giày nhanh
- Xác định rủi ro chính: vật rơi, đâm xuyên, trơn trượt, điện hay hóa chất.
- Chọn cấp S phù hợp với rủi ro đó.
- Quyết định mũi thép hay composite theo trọng lượng và môi trường.
- Kiểm tra ký hiệu chống trơn phù hợp nền làm việc.
- Thử giày buổi chiều, đi lại vài phút, kiểm tra độ ôm gót.
- Yêu cầu người bán cho xem tiêu chuẩn ghi trên giày, không tin miệng.
Kết luận
Giày bảo hộ tốt là giày đúng với rủi ro công việc của bạn, vừa chân và còn nguyên khả năng bảo vệ. Bước tiếp theo: liệt kê ra ba rủi ro lớn nhất ở nơi bạn làm, rồi đối chiếu với bảng cấp S ở trên trước khi đặt mua.
Câu hỏi thường gặp
Giày bảo hộ dùng được bao lâu thì nên thay
Không có mốc cố định. Tùy cường độ, thường 6 đến 12 tháng với người đi hàng ngày. Thay ngay khi mũi bị va đập mạnh, đế mòn hết gai, hoặc thân giày rách để lộ mũi bảo vệ.
Mũi composite có yếu hơn mũi thép không
Cả hai đều phải đạt chuẩn 200J mới được bán ra thị trường đạt chuẩn. Composite nhẹ hơn nhưng phần mũi thường dày hơn để đạt cùng độ bền. Về mức bảo vệ va đập cơ bản, chúng tương đương.
Giày chống tĩnh điện có bảo vệ tôi khỏi điện giật không
Không. Chống tĩnh điện chỉ triệt tiêu điện tích tĩnh, vẫn dẫn một phần dòng điện. Nếu làm gần điện hở, bạn cần giày cách điện chuyên dụng, đây là hai loại hoàn toàn khác nhau.
Có cần giày chống đâm xuyên nếu chỉ đi trong nhà xưởng sạch
Thường không cần. Lớp chống đâm xuyên chủ yếu dành cho công trường nhiều đinh, mảnh sắt. Nhà xưởng khô sạch chọn S1 hoặc S2 là đủ và đi nhẹ hơn.
Nguồn tham khảo
- Tiêu chuẩn EN ISO 20345 về giày bảo hộ an toàn.
- Thông tư 04/2014/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân.