Chọn sai găng tay bảo hộ thường không phải vì thiếu găng, mà vì chọn nhầm loại cho nguy cơ thực tế. Bài này giúp bạn xác định đúng mối nguy tại vị trí làm việc, đọc được chỉ số ghi trên găng, chọn size vừa tay và tránh những lỗi khiến găng mất tác dụng. Đọc xong bạn có thể tự quyết định nên mua loại nào thay vì nghe cảm tính.
Xác định nguy cơ trước khi chọn găng
Bàn tay có thể gặp nhiều mối nguy khác nhau, và mỗi loại cần một cấu trúc găng riêng. Không có găng nào chống được tất cả. Trước khi chọn, hãy phân loại công việc theo nguy cơ chính:
- Cắt, mài, vật sắc: kim loại tấm, kính, dao, lưỡi cưa.
- Hóa chất: dung môi, axit, dầu, sơn, chất tẩy.
- Nhiệt: hàn, lò nung, tiếp xúc bề mặt nóng.
- Va đập cơ học: cơ khí nặng, khoan, búa.
- Trơn trượt và cầm nắm ướt: dầu mỡ, nước.
Một vị trí có thể có hai nguy cơ cùng lúc. Khi đó chọn theo nguy cơ nghiêm trọng nhất, rồi kiểm tra găng có đáp ứng được nguy cơ phụ hay không.
Các loại găng theo từng nguy cơ
Chống cắt
Thường dùng sợi HPPE, sợi thép hoặc sợi thủy tinh dệt, phủ PU hoặc nitrile ở lòng bàn tay để bám. Đây là lựa chọn cho gia công kim loại tấm, cắt kính, đóng gói vật sắc.
Chống hóa chất
Găng liền khối bằng nitrile, neoprene, PVC hoặc cao su butyl. Loại vải phủ mỏng không chống hóa chất ngâm. Mỗi vật liệu chỉ bền với một nhóm hóa chất nhất định, nên phải tra bảng tương thích của nhà sản xuất.
Chống nhiệt
Da bò, sợi aramid (như Kevlar) hoặc vải chịu nhiệt nhiều lớp. Dùng cho thợ hàn, lò nung, bếp công nghiệp. Cần phân biệt chịu nhiệt tiếp xúc và chịu lửa trực tiếp.
Đọc chỉ số EN 388 và EN 374
EN 388 là tiêu chuẩn châu Âu cho nguy cơ cơ học, in kèm hình cái búa và bốn tới sáu ký tự. Thứ tự đánh giá là: mài mòn, cắt (phương pháp Coup Test), xé rách, đâm thủng, và mức cắt theo ISO 13997 ghi bằng chữ A đến F. Chữ càng về sau, khả năng chống cắt càng cao. EN 374 dành cho hóa chất và vi sinh, còn EN 407 cho nhiệt và lửa. Đừng chỉ nhìn con số lớn nhất; hãy đối chiếu đúng cột nguy cơ mà công việc của bạn cần.
Chọn size và độ vừa tay
Găng quá rộng làm giảm cảm giác cầm nắm và dễ cuốn vào máy quay. Găng quá chật gây mỏi, khiến người lao động tháo ra giữa ca. Đo vòng bàn tay ngang qua khớp ngón để chọn size, và thử cầm nắm vật thật trước khi mua số lượng lớn.
Ví dụ thực tế
Một xưởng gia công inox mua găng phủ nitrile mức cắt trung bình vì thấy rẻ và bám tốt. Sau vài tuần vẫn có vết cắt ở lòng bàn tay khi bê tấm inox mỏng. Nguyên nhân là mức chống cắt không đủ cho cạnh kim loại sắc. Khi đổi sang găng sợi HPPE mức cắt cao hơn (nhóm chữ C-D theo ISO 13997), số ca xước tay giảm rõ. Bài học: nguy cơ cắt do cạnh mỏng sắc cần ưu tiên chỉ số cắt, không phải độ bám.
Lỗi thường gặp và cách sửa
- Dùng một loại găng cho mọi công việc. Sửa: phân loại nguy cơ theo từng vị trí và cấp phát riêng.
- Chọn theo giá thay vì chỉ số. Sửa: đối chiếu EN 388 hoặc EN 374 với nguy cơ thật.
- Dùng găng vải mỏng khi tiếp xúc hóa chất ngâm. Sửa: chuyển sang găng liền khối tra đúng bảng tương thích.
- Không thay khi găng đã rách, mòn hoặc thủng. Sửa: kiểm tra trước mỗi ca, loại bỏ khi hỏng.
- Đeo găng vải khi vận hành máy quay. Sửa: nhiều máy khoan, tiện yêu cầu không đeo găng để tránh cuốn tay.
Các bước hành động
- Liệt kê nguy cơ chính và phụ tại từng vị trí.
- Đối chiếu nguy cơ với tiêu chuẩn tương ứng (EN 388, EN 374, EN 407).
- Chọn vật liệu và mức chỉ số phù hợp, không thừa không thiếu.
- Thử size và cảm giác cầm nắm trước khi mua số lượng lớn.
- Lập lịch kiểm tra và thay găng định kỳ.
Kết luận
Chọn găng đúng bắt đầu từ việc gọi tên nguy cơ, rồi mới tới thương hiệu hay giá. Bước tiếp theo của bạn: đi một vòng khu vực làm việc, ghi lại nguy cơ từng vị trí và lập bảng cấp phát găng theo nguy cơ đó.
Câu hỏi thường gặp
Găng chống cắt có chống được hóa chất không?
Thường là không. Găng chống cắt dệt sợi và phủ mỏng không ngăn được hóa chất ngâm. Nếu có cả hai nguy cơ, cần loại chuyên dụng hoặc kết hợp.
Chỉ số cắt A và F khác nhau thế nào?
Theo thang ISO 13997 trong EN 388:2016, A là mức thấp nhất và F cao nhất. Cạnh càng sắc, khối lượng bê càng nặng thì càng cần mức cao hơn.
Bao lâu nên thay găng một lần?
Không có mốc cố định vì phụ thuộc cường độ dùng. Nguyên tắc là thay ngay khi thấy rách, mòn lộ sợi, thủng hoặc mất độ bám.
Găng da có chống được mọi loại nhiệt không?
Da chịu nhiệt tiếp xúc và tia lửa hàn tốt, nhưng không phải là chống lửa trực tiếp lâu. Với ngọn lửa hoặc kim loại nóng chảy cần loại theo EN 407 phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Tiêu chuẩn EN 388 (nguy cơ cơ học cho găng tay bảo hộ).
- Tiêu chuẩn EN 374 (hóa chất và vi sinh vật).
- Tiêu chuẩn EN 407 (nhiệt và lửa).