Mắt là bộ phận dễ tổn thương và khó phục hồi nhất khi tai nạn xảy ra, nhưng kính bảo hộ lại hay bị chọn qua loa. Bài này giúp bạn chọn kính đúng theo nguy cơ thật: bụi, mảnh văng, hóa chất, tia hàn hay tia UV; đọc được ký hiệu in trên gọng và mắt kính; xử lý tình huống đeo cùng kính cận. Đọc xong bạn biết loại nào bảo vệ được điều gì.
Ba nhóm nguy cơ cho mắt
Trước khi chọn, hãy xác định mắt của bạn đang đối mặt với gì. Một loại kính không bảo vệ được mọi nguy cơ.
- Va đập cơ học: mảnh mài, phoi kim loại, dăm gỗ, đá văng.
- Hóa chất và bụi mịn: giọt bắn axit, dung môi, bụi xi măng, bột mịn.
- Bức xạ: tia hồ quang hàn, tia UV ngoài trời, ánh sáng chói cường độ cao.
Va đập cần mắt kính bền và ôm khít. Hóa chất và bụi mịn cần kính kín dạng goggle. Bức xạ cần mắt kính lọc đúng cấp độ.
Các dạng kính và khi nào dùng
Kính gọng thường
Nhẹ, thoáng, thích hợp chống mảnh văng nhẹ khi cắt, mài, khoan. Nhược điểm là hở hai bên và phía dưới nên không chắn được bụi mịn hay giọt bắn.
Kính kín goggle
Ôm kín quanh hốc mắt, chống bụi mịn, giọt hóa chất và hơi. Dùng cho pha hóa chất, phun sơn, môi trường nhiều bụi. Đổi lại thường bí hơi và dễ mờ.
Kính hoặc mặt nạ hàn
Có mắt kính lọc theo cấp số shade tương ứng với cường độ hồ quang. Chọn sai cấp lọc sẽ khiến mắt vẫn bị tổn thương dù đã đeo kính.
Hiểu ký hiệu EN 166
Kính đạt EN 166 in một chuỗi ký hiệu nhỏ trên gọng và mắt kính. Trong đó có cấp quang học (1 là tốt nhất, dùng liên tục cả ngày), độ bền va đập ký hiệu bằng chữ, và phạm vi sử dụng ghi bằng số cho từng nguy cơ như giọt lỏng, bụi thô, bụi mịn, hồ quang điện, kim loại nóng chảy. Về va đập, ba mức thường gặp là F (va đập năng lượng thấp), B (trung bình) và A (cao). Hãy đối chiếu ký hiệu này với nguy cơ thật thay vì tin vào lời quảng cáo chung chung.
Lớp phủ và sự thoải mái
Kính bị mờ hoặc xước là lý do phổ biến khiến người lao động tháo ra. Ưu tiên mắt kính có lớp chống mờ ở môi trường nóng ẩm và lớp chống xước ở nơi nhiều bụi mài. Gọng ôm vừa, đệm mũi mềm giúp đeo cả ca không đau.
Ví dụ thực tế
Một tổ pha hóa chất tẩy dùng kính gọng thường vì thấy gọn nhẹ. Khi khuấy dung dịch, giọt bắn lọt vào khe hở phía dưới gọng gây cay mắt. Vấn đề không phải chất lượng kính, mà là sai dạng kính: nguy cơ giọt bắn cần goggle kín có ký hiệu chống giọt lỏng, không phải kính hở cạnh. Sau khi đổi sang goggle kín có van thoáng khí, tình trạng bắn vào mắt chấm dứt và kính cũng đỡ mờ hơn.
Lỗi thường gặp và cách sửa
- Dùng kính gọng hở khi có giọt hóa chất. Sửa: chuyển sang goggle kín đúng ký hiệu.
- Đeo kính mài để nhìn hồ quang hàn. Sửa: dùng kính lọc đúng cấp shade.
- Chọn kính quá tối khi làm việc thiếu sáng khiến phải nhấc kính lên nhìn. Sửa: chọn cấp lọc vừa với cường độ ánh sáng.
- Bỏ qua đeo cùng kính cận. Sửa: chọn goggle trùm được kính cận hoặc kính bảo hộ có độ.
- Để kính mờ, xước vẫn dùng. Sửa: vệ sinh đúng cách, thay khi mắt kính hỏng.
Các bước hành động
- Ghi rõ nguy cơ chính cho mắt tại từng công đoạn.
- Chọn dạng kính phù hợp: gọng, goggle hay mặt nạ hàn.
- Kiểm tra ký hiệu EN 166 khớp nguy cơ cần chống.
- Ưu tiên lớp chống mờ và chống xước theo môi trường.
- Giải quyết vấn đề kính cận trước khi cấp phát đại trà.
Kết luận
Kính bảo hộ tốt là kính đúng dạng, đúng ký hiệu và người lao động chịu đeo cả ca. Bước tiếp theo: kiểm tra lại kính đang dùng ở khu vực nguy cơ cao nhất, đối chiếu ký hiệu trên gọng với nguy cơ thật và thay ngay nếu không khớp.
Câu hỏi thường gặp
Kính bảo hộ có chống được tia UV ngoài trời không?
Chỉ khi mắt kính ghi khả năng lọc UV. Kính trong suốt thường không đủ; làm việc ngoài nắng lâu nên chọn loại có lọc tia cực tím.
Người cận thị nên dùng loại nào?
Hai hướng: dùng goggle trùm được kính cận bên trong, hoặc đặt kính bảo hộ có độ. Không nên bỏ kính bảo hộ để đeo mỗi kính cận vì kính cận không chịu va đập.
Vì sao kính hay bị mờ và khắc phục thế nào?
Mờ do chênh nhiệt và mồ hôi trong môi trường bí. Chọn loại có lớp chống mờ và van thoáng khí, lau bằng dung dịch chuyên dụng thay vì áo.
Cấp shade khi hàn chọn ra sao?
Cấp shade tăng theo cường độ dòng hàn và phương pháp hàn. Dòng càng lớn cần shade càng cao; nên tra bảng khuyến nghị theo dòng điện của loại máy đang dùng.
Nguồn tham khảo
- Tiêu chuẩn EN 166 (yêu cầu cơ bản cho phương tiện bảo vệ mắt cá nhân).
- Tiêu chuẩn EN 169 (kính lọc dùng cho hàn và kỹ thuật liên quan).