Đôi mắt là cơ quan tinh vi và dễ tổn thương bậc nhất của cơ thể, nhưng lại thường xuyên đối mặt với vô số nguy cơ trong lao động sản xuất. Một mảnh kim loại bắn ra khi mài, một tia hóa chất văng lên, một luồng ánh sáng hàn chói lòa hay đơn giản là bụi mịn bay vào, tất cả đều có thể gây tổn thương mắt từ nhẹ đến mù lòa vĩnh viễn. Điều đáng nói là phần lớn chấn thương mắt trong lao động đều có thể phòng tránh nếu người lao động đeo đúng loại kính bảo hộ phù hợp với công việc.
Nhận diện các nguy cơ đối với mắt
Để chọn được thiết bị bảo vệ phù hợp, trước hết cần hiểu rõ các loại nguy cơ khác nhau mà mắt phải đối mặt. Mỗi loại nguy cơ đòi hỏi một dạng bảo vệ khác nhau, và một chiếc kính chống tốt nguy cơ này chưa chắc đã hiệu quả với nguy cơ kia.
- Nguy cơ va đập: các mảnh vụn, hạt rắn bắn ra khi mài, cắt, đục, khoan.
- Nguy cơ hóa chất: tia bắn của axit, bazơ, dung môi và hơi hóa chất gây kích ứng.
- Nguy cơ bụi: bụi mịn lơ lửng trong môi trường làm việc.
- Nguy cơ bức xạ: ánh sáng chói, tia cực tím, tia hồng ngoại từ hàn, cắt và lò nung.
- Nguy cơ nhiệt: kim loại nóng chảy bắn ra, hơi nóng.
Trong nhiều môi trường, các nguy cơ này xuất hiện cùng lúc, đòi hỏi giải pháp bảo vệ kết hợp hoặc thiết bị đa năng được thiết kế cho điều kiện phức tạp.
Các loại thiết bị bảo vệ mắt và mặt
Kính bảo hộ dạng gọng là loại phổ biến nhất, có tròng làm từ vật liệu chịu va đập với hai bên có tấm chắn để ngăn vật bay vào từ phía cạnh. Loại này phù hợp với công việc có nguy cơ va đập nhẹ đến trung bình như mài, cưa, lắp ráp cơ khí. Tuy nhiên, do có khe hở quanh viền nên kính gọng không bảo vệ tốt trước bụi mịn hay tia hóa chất.
Kính chắn kín ôm khít quanh mắt, tạo lớp bảo vệ kín hơn, là lựa chọn tốt cho môi trường nhiều bụi hoặc có nguy cơ tia hóa chất bắn vào. Một số loại có lỗ thông hơi gián tiếp giúp giảm mờ kính mà vẫn ngăn được chất lỏng. Khi cần bảo vệ toàn bộ khuôn mặt, người lao động nên dùng tấm che mặt trong suốt, đặc biệt khi làm việc với máy mài lớn, hóa chất nồng độ cao hay nguy cơ kim loại nóng bắn ra.
Đối với công việc hàn, mặt nạ hàn chuyên dụng với kính lọc sẫm màu là bắt buộc, vì ánh sáng hồ quang hàn phát ra tia cực tím cường độ cao có thể gây bỏng giác mạc chỉ sau vài giây nhìn trực tiếp. Mặt nạ hàn tự động hiện đại có thể tự làm tối kính ngay khi phát hiện hồ quang, giúp thợ hàn vừa quan sát được điểm hàn vừa bảo vệ mắt.
Sử dụng và bảo quản đúng cách
Một chiếc kính bảo hộ bị xước mờ không chỉ làm giảm tầm nhìn mà còn khiến người lao động có xu hướng tháo ra để nhìn rõ hơn, dẫn đến mất hoàn toàn sự bảo vệ. Vì vậy, việc giữ gìn tròng kính sạch và không trầy xước rất quan trọng. Nên lau kính bằng khăn mềm chuyên dụng và dung dịch phù hợp, tránh dùng vải thô hay lau khô khi có cát bụi vì sẽ làm xước bề mặt.
Hiện tượng mờ kính do hơi nước là nguyên nhân hàng đầu khiến người lao động bỏ kính. Để khắc phục, có thể chọn loại tròng phủ chống mờ, dùng kính có lỗ thông hơi hợp lý, hoặc thoa dung dịch chống mờ chuyên dụng. Kính cũng cần được cất trong hộp hoặc túi mềm khi không dùng để tránh trầy xước và bụi bẩn.
Xử lý khi xảy ra tai nạn về mắt
Dù phòng ngừa kỹ đến đâu, người lao động vẫn cần biết cách xử lý khi sự cố xảy ra. Khi hóa chất bắn vào mắt, hành động quan trọng nhất là rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch hoặc dung dịch rửa mắt chuyên dụng liên tục trong nhiều phút, giữ cho mắt mở và để nước chảy qua, sau đó nhanh chóng đến cơ sở y tế. Mỗi khu vực làm việc với hóa chất nên trang bị sẵn vòi rửa mắt khẩn cấp ở vị trí dễ tiếp cận.
Khi có dị vật găm vào mắt, tuyệt đối không được dụi mắt hay tự ý lấy dị vật ra, vì điều này có thể đẩy dị vật sâu hơn và gây tổn thương nặng. Thay vào đó, cần che mắt nhẹ nhàng và đưa nạn nhân đến bác sĩ chuyên khoa. Với người tiếp xúc ánh sáng hàn mà thấy mắt cộm, đau rát, chảy nước mắt sau vài giờ, đó có thể là bỏng giác mạc và cần được khám kịp thời. Sự chuẩn bị về kiến thức sơ cứu, kết hợp với việc đeo đúng thiết bị bảo vệ, sẽ giúp người lao động giữ gìn được đôi mắt sáng khỏe suốt sự nghiệp.