Trang bị bảo hộ lao động dù chất lượng đến đâu cũng chỉ phát huy tác dụng khi còn nguyên vẹn tính năng bảo vệ. Một chiếc mũ đã nứt ngầm, một dây an toàn bị mốc sợi hay một khẩu trang lọc đã bão hòa đều có thể tạo ra cảm giác an toàn giả tạo còn nguy hiểm hơn việc không dùng gì. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp chi khá nhiều tiền mua sắm trang bị nhưng lại buông lỏng khâu bảo quản, vệ sinh và thay thế, khiến tuổi thọ sản phẩm rút ngắn và hiệu quả bảo vệ suy giảm nhanh chóng. Quản lý tốt vòng đời trang bị vừa tiết kiệm chi phí vừa đảm bảo an toàn thực chất cho người lao động.
Vì sao bảo quản đúng cách lại quan trọng
Mỗi loại trang bị bảo hộ đều được thiết kế để chịu một số điều kiện nhất định, và chính môi trường làm việc lại là thứ bào mòn chúng. Tia cực tím từ ánh nắng làm giòn nhựa và cao su, mồ hôi và muối ăn mòn khóa kim loại, dầu mỡ và hóa chất phá hủy sợi vải, còn độ ẩm cao sinh nấm mốc làm mục dây đai. Nếu sau ca làm việc trang bị bị vứt bừa bãi dưới nắng, ngâm trong dầu hoặc nhét vào góc ẩm thấp, tuổi thọ của chúng sẽ giảm chỉ còn một phần so với thiết kế ban đầu.
Ngược lại, chỉ với vài thói quen đơn giản như lau chùi, phơi khô đúng cách và cất giữ nơi phù hợp, cùng một sản phẩm có thể phục vụ lâu hơn nhiều mà vẫn giữ nguyên khả năng bảo vệ. Điều này đặc biệt đúng với các trang bị chống rơi ngã, cách điện hay lọc độc, nơi một sai sót nhỏ trong bảo quản có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng cho tính mạng người dùng.
Vệ sinh theo từng nhóm trang bị
Cách làm sạch phải phù hợp với chất liệu và chức năng của từng loại. Quần áo bảo hộ dính dầu mỡ nên được giặt riêng, không giặt chung với quần áo sinh hoạt để tránh lây nhiễm hóa chất; với quần áo phản quang, cần giặt nhẹ và tránh nhiệt cao để giữ độ sáng của dải phản quang. Mũ bảo hộ chỉ cần lau bằng nước và xà phòng nhẹ, tuyệt đối không dùng dung môi mạnh vì có thể làm rạn vỏ nhựa mà mắt thường khó thấy.
Giày bảo hộ nên được làm sạch bùn đất và phơi khô tự nhiên, nhồi giấy báo để hút ẩm và giữ form, tránh sấy trực tiếp bằng lửa hay đặt sát nguồn nhiệt làm bong keo. Kính bảo hộ rửa bằng nước sạch rồi lau bằng khăn mềm, không lau khô khi còn bám hạt cứng gây xước mặt kính. Với khẩu trang và mặt nạ phòng độc dùng nhiều lần, phần thân cao su cần được lau sạch mồ hôi và khử khuẩn, còn phin lọc thì tuân thủ đúng khuyến cáo về thời điểm thay của nhà sản xuất.
Lưu trữ và cất giữ để giữ được tính năng
Nơi cất giữ trang bị bảo hộ lý tưởng là khô ráo, thoáng khí, tránh ánh nắng trực tiếp và xa nguồn nhiệt, dầu mỡ, hóa chất. Mỗi người lao động nên có ngăn hoặc móc riêng để trang bị không bị đè, gấp gãy hay lẫn lộn với người khác. Việc treo dây an toàn và quần áo lên móc thay vì vo tròn nhét vào tủ giúp sợi vải không bị gấp nếp lâu ngày dẫn tới yếu điểm cục bộ.
- Không phơi hay để trang bị dưới nắng gắt kéo dài vì tia cực tím làm lão hóa nhựa, cao su và sợi tổng hợp.
- Tránh để trang bị tiếp xúc dầu, axit hoặc dung môi trong khu vực lưu trữ, kể cả hơi hóa chất.
- Bảo quản dây đai, dây chống rơi ở nơi khô, treo thẳng, tránh vật sắc nhọn và bề mặt mài mòn.
- Cất mặt nạ và phin lọc trong túi kín để tránh bụi và hơi ẩm làm giảm hiệu quả lọc.
- Ghi nhãn ngày cấp phát để dễ theo dõi thời gian sử dụng và lịch kiểm tra.
Với các trang bị đặc thù như dây an toàn toàn thân, thiết bị chống rơi hay găng cách điện, ngoài bảo quản còn có yêu cầu kiểm định định kỳ bởi đơn vị có thẩm quyền. Không nên tự ý sửa chữa các bộ phận chịu lực; khi phát hiện hư hỏng ở chi tiết an toàn quan trọng, thường phải loại bỏ cả bộ thay vì chắp vá tạm bợ.
Kiểm tra trước khi dùng và biết khi nào thay mới
Bảo quản tốt không thay thế được việc kiểm tra trước mỗi lần sử dụng. Người lao động cần được hướng dẫn tự soát nhanh trang bị của mình: nhìn, sờ và thử để phát hiện dấu hiệu xuống cấp. Với mũ bảo hộ, cần chú ý các vết rạn nhỏ, dấu hiệu phai màu do nắng và tình trạng của quai cùng lớp đệm bên trong. Với dây an toàn, phải rà từng đoạn dây tìm vết sờn, đứt sợi, cháy, mốc, và kiểm tra khóa móc đóng mở chắc chắn.
Một nguyên tắc chung là mọi trang bị đều có giới hạn tuổi thọ, ngay cả khi trông vẫn còn tốt. Nhựa và cao su lão hóa theo thời gian dù ít sử dụng, nên cần tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất về niên hạn. Đặc biệt, bất kỳ thiết bị chống rơi nào đã từng chịu một cú rơi thật sự đều phải được loại bỏ ngay lập tức, bởi nó đã hấp thụ lực và không còn đảm bảo cho lần sau, dù nhìn bề ngoài có vẻ nguyên vẹn.
Biến bảo quản thành quy trình của doanh nghiệp
Để việc bảo quản không phụ thuộc vào ý thức tự phát của từng người, doanh nghiệp nên đưa nó thành quy trình có trách nhiệm rõ ràng. Điều này bao gồm việc lập sổ theo dõi cấp phát, quy định lịch vệ sinh và kiểm tra, bố trí khu vực lưu trữ đạt yêu cầu và phân công người phụ trách giám sát tình trạng trang bị. Khi có trang bị hư hỏng, cần có cơ chế báo cáo và thay thế nhanh chóng để người lao động không phải làm việc trong tình trạng thiếu bảo vệ hoặc dùng đồ đã hỏng.
Đào tạo cũng là một phần không thể thiếu. Người lao động cần hiểu rằng giữ gìn trang bị bảo hộ không phải là việc vặt mà là một phần trong trách nhiệm bảo vệ chính mình. Khi mỗi cá nhân biết cách vệ sinh, cất giữ và nhận ra thời điểm cần thay mới, doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm được chi phí mua sắm lặp lại mà quan trọng hơn là duy trì được một lớp bảo vệ luôn ở trạng thái sẵn sàng. Trang bị bảo hộ chỉ thực sự có giá trị khi nó còn nguyên vẹn khả năng cứu người vào đúng thời khắc quyết định.