Giày bảo hộ lao động là một trong những trang bị quan trọng nhất nhưng lại thường bị xem nhẹ. Một đôi giày không phù hợp không chỉ gây khó chịu, đau chân sau nhiều giờ đứng làm việc, mà còn có thể khiến người lao động gặp chấn thương nghiêm trọng khi vật nặng rơi vào chân, giẫm phải vật sắc nhọn hoặc trượt ngã trên nền trơn. Việc lựa chọn đúng đôi giày cho từng môi trường làm việc vì thế là quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất.
Hiểu về các tiêu chuẩn và ký hiệu trên giày bảo hộ
Trước khi mua, người dùng nên nắm được ý nghĩa của các ký hiệu in trên giày. Tiêu chuẩn châu Âu EN ISO 20345 là phổ biến nhất tại Việt Nam, phân chia giày thành nhiều cấp độ. Ký hiệu SB là mức cơ bản, có mũi chống va đập chịu lực 200 Jun. Cấp S1 bổ sung khả năng chống tĩnh điện và chống dầu ở đế. S2 thêm khả năng chống thấm nước cho phần thân giày. S3 là cấp cao hơn, có thêm tấm lót chống đâm xuyên ở đế và đế ngoài có gân chống trượt. Đối với môi trường có nguy cơ vật nhọn nhiều như công trường xây dựng, người lao động nên ưu tiên giày đạt S3 trở lên.
Ngoài ra còn có các ký hiệu phụ như HRO (đế chịu nhiệt tiếp xúc tới 300 độ C), CI (cách nhiệt lạnh), HI (cách nhiệt nóng), ESD (chống tĩnh điện chuyên dụng cho ngành điện tử). Hiểu rõ những ký hiệu này giúp tránh tình trạng mua thừa tính năng không cần thiết hoặc thiếu tính năng quan trọng.
Lựa chọn theo từng ngành nghề cụ thể
Mỗi ngành nghề có đặc thù riêng đòi hỏi loại giày khác nhau. Trong ngành xây dựng và cơ khí nặng, nơi nguy cơ vật nặng rơi và đinh nhọn rất cao, đôi giày cần có mũi thép hoặc mũi composite cùng tấm chống đâm xuyên. Đế giày nên dày, có độ bám tốt trên bề mặt gồ ghề.
Trong ngành điện và viễn thông, giày phải có khả năng cách điện, tuyệt đối không dùng mũi thép vì kim loại dẫn điện. Loại giày mũi composite hoặc nhựa cường lực là lựa chọn an toàn. Ngược lại, công nhân trong nhà máy điện tử lại cần giày ESD để xả tĩnh điện, tránh làm hỏng linh kiện nhạy cảm.
Đối với ngành thực phẩm, y tế và nhà bếp công nghiệp, yếu tố chống trơn trượt và dễ vệ sinh được đặt lên hàng đầu vì sàn thường ẩm ướt. Giày nên có đế cao su mềm bám tốt, thân giày bằng chất liệu chống thấm, dễ lau chùi. Còn trong môi trường hóa chất, giày phải làm từ vật liệu kháng axit, bazơ, thường là cao su tổng hợp hoặc PVC nguyên khối.
Chú trọng đến độ vừa vặn và sự thoải mái
Một sai lầm phổ biến là chỉ quan tâm đến tính năng bảo vệ mà bỏ qua sự thoải mái. Người lao động thường phải mang giày suốt tám đến mười tiếng mỗi ngày, nên một đôi giày chật, cứng hoặc nặng sẽ nhanh chóng gây mỏi, phồng rộp và giảm sự tập trung. Khi thử giày, nên thử vào buổi chiều khi bàn chân đã hơi giãn nở, mang theo loại tất thường dùng khi làm việc, và để chừa khoảng một centimet ở mũi chân.
- Chọn giày có lớp lót thoáng khí để giảm mồ hôi và mùi hôi.
- Ưu tiên đế giữa có khả năng đàn hồi, hấp thụ chấn động tốt nếu phải đi lại nhiều.
- Cân nhắc trọng lượng giày, mũi composite nhẹ hơn mũi thép đáng kể.
- Kiểm tra phần cổ giày có ôm vừa, không cọ xát gây trầy da.
Bảo quản và thay mới đúng lúc
Giày bảo hộ dù tốt đến đâu cũng có tuổi thọ giới hạn. Sau mỗi ngày làm việc, nên lau sạch bụi bẩn và để giày khô tự nhiên ở nơi thoáng, tránh phơi trực tiếp dưới nắng gắt hay sấy bằng nhiệt độ cao vì sẽ làm keo và da bị giòn. Không nên giặt máy giày da hay giày có lớp lót đặc biệt.
Người dùng cần thường xuyên kiểm tra tình trạng đế giày, nếu thấy gân đế mòn nhẵn, mất độ bám thì khả năng chống trượt đã giảm nghiêm trọng và cần thay mới. Tương tự, nếu mũi giày bị móp sau va đập mạnh, lớp bảo vệ bên trong có thể đã hư hỏng và không còn an toàn dù bề ngoài vẫn nguyên vẹn. Thông thường, một đôi giày bảo hộ dùng liên tục trong môi trường khắc nghiệt nên được thay sau khoảng sáu tháng đến một năm.
Đầu tư vào một đôi giày bảo hộ đúng chuẩn và phù hợp không phải là chi phí mà là khoản đầu tư cho sự an toàn lâu dài. Một quyết định lựa chọn cẩn thận hôm nay có thể giúp người lao động tránh được những chấn thương vĩnh viễn, đồng thời làm việc thoải mái và hiệu quả hơn mỗi ngày.