Tiếng ồn là một trong những tác nhân gây hại âm thầm nhất tại nơi làm việc. Khác với vết thương ngoài da có thể nhìn thấy và lành lại, tổn thương thính giác do tiếng ồn diễn ra từ từ, không gây đau đớn và đặc biệt là không thể hồi phục. Nhiều người lao động chỉ nhận ra mình đã bị giảm thính lực khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng, lúc đó việc khắc phục gần như là không thể. Điếc nghề nghiệp vì vậy là một căn bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nhưng lại bị xem nhẹ trong thời gian dài.
Tiếng ồn gây hại cho thính giác như thế nào
Tai trong của con người chứa hàng nghìn tế bào lông cực nhỏ có nhiệm vụ chuyển rung động âm thanh thành tín hiệu thần kinh gửi lên não. Khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn trong thời gian dài, những tế bào lông này bị tổn thương và chết dần. Điều đáng sợ là các tế bào này không có khả năng tái tạo, nghĩa là mỗi tế bào mất đi là mất vĩnh viễn.
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào cả cường độ và thời gian tiếp xúc. Tiếng ồn càng lớn thì thời gian an toàn càng ngắn. Một môi trường ồn ở mức làm việc cả ca tám tiếng có thể an toàn, nhưng nếu tăng thêm vài đơn vị cường độ, thời gian an toàn có thể giảm xuống chỉ còn vài tiếng hoặc thậm chí ít hơn. Dấu hiệu cảnh báo sớm thường là cảm giác ù tai sau khi tan ca, nghe tiếng vo ve trong tai hoặc phải nói to mới nghe rõ nhau ở khoảng cách gần.
Các loại thiết bị bảo vệ thính giác
Có hai nhóm thiết bị bảo vệ thính giác chính, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng và phù hợp với những tình huống khác nhau. Việc chọn loại nào phụ thuộc vào mức độ tiếng ồn, thời gian sử dụng và đặc thù công việc.
- Nút tai chống ồn nhỏ gọn, đặt vào ống tai, dễ mang theo và thoải mái khi đội mũ. Loại bằng mút có thể bóp nhỏ rồi nở ra ôm khít ống tai, loại định hình tái sử dụng được thì dễ vệ sinh hơn.
- Chụp tai chống ồn ôm trùm cả vành tai, dễ đeo và tháo, phù hợp khi ra vào khu vực ồn liên tục, nhưng cồng kềnh và nóng hơn khi đeo lâu.
Mỗi thiết bị có chỉ số giảm ồn cho biết khả năng cắt giảm bao nhiêu cường độ âm thanh. Trong môi trường cực kỳ ồn, người lao động có thể kết hợp đeo cả nút tai bên trong và chụp tai bên ngoài để tăng hiệu quả bảo vệ.
Đeo đúng cách và những sai lầm thường gặp
Hiệu quả bảo vệ thực tế thường thấp hơn nhiều so với chỉ số ghi trên bao bì, chủ yếu do đeo sai cách. Nút tai mút nếu chỉ nhét hời hợt ở cửa tai mà không được lăn nhỏ và đẩy sâu đúng cách sẽ để hở, khiến tiếng ồn lọt vào. Cách đeo đúng là lăn nút tai cho nhỏ lại, kéo nhẹ vành tai lên trên ra sau để mở rộng ống tai rồi đẩy nút vào sâu, giữ vài giây để nó nở ra ôm khít.
Với chụp tai, gọng kính, tóc dày hay mũ trùm có thể tạo khe hở giữa đệm tai và đầu, làm giảm hiệu quả. Nhiều người lao động cũng có thói quen tháo thiết bị bảo vệ chỉ vài phút để trò chuyện, nhưng cần hiểu rằng ngay cả những khoảng thời gian ngắn không bảo vệ cũng tích lũy tổn hại theo thời gian. Sự bảo vệ phải liên tục trong suốt thời gian tiếp xúc với tiếng ồn mới có ý nghĩa.
Giải pháp tổng thể tại nơi làm việc
Thiết bị bảo vệ cá nhân là lớp phòng vệ cuối cùng, không phải giải pháp duy nhất. Trước khi trông cậy vào nút tai và chụp tai, doanh nghiệp nên ưu tiên giảm tiếng ồn ngay từ nguồn phát. Điều này có thể đạt được bằng cách bảo dưỡng máy móc thường xuyên, lắp đệm giảm chấn, dùng vách ngăn cách âm, hoặc bố trí máy gây ồn ở khu vực riêng cách xa người lao động.
Bên cạnh đó, việc tổ chức luân phiên công việc để giảm thời gian một người tiếp xúc với tiếng ồn, lắp biển cảnh báo khu vực bắt buộc đeo bảo vệ thính giác, và thực hiện đo thính lực định kỳ cho người lao động đều là những biện pháp quan trọng. Đo thính lực định kỳ giúp phát hiện sớm dấu hiệu suy giảm để can thiệp kịp thời trước khi quá muộn. Một chương trình bảo vệ thính giác toàn diện, kết hợp giữa kỹ thuật, tổ chức và trang bị cá nhân, mới có thể giữ cho người lao động một đôi tai khỏe mạnh đến cuối đời lao động và cả khi nghỉ hưu.